مديريت پسماند – دانلود تحقیق رایگان

مديريت پسماند

يعني فراهم نمودن امكانات :

كاهش توليد پسماندها ازطريق الگوي صحيح مصرف و تفكيك پسماندها در مبدأ از طريق آموزش

مكانيزه نمودن جمع آوري پسماندها

بازيافت پسماندهاي بازيافتي ( پسماندهاي آلي و پسماندهاي خشك بازيافتي )

پردازش (بي خطر نمودن ) پسماندهاي غير بازيافتي

براي انواع پسماندها

پسماندهاي آلي ( غذايي ـ باغچه اي )

پسماندهاي خشك بازيافتي ( كاغذ ، شيشه ، فلز ، پلاستيك )

پسماندهاي ويژه : خطر ناك صنعتي ، بيمارستاني

پسماندهاي دفني ( غير بازيافتي )

نخاله هاي ساختماني

براساس شرايط و موقعيت جغرافيايي ، اجتماعي و اكولوژي هر منطقه هماهنگ وهمزمان،زيرا تحقق توسعه پايدار درصورتي امكان پذير خواهد بود كه تمامي اجزاي سيستم با هم هماهنگ باشند .

تعاريف بخش هاي مديريت پسماند

آموزش

اجراي طرح آموزش با اهداف ارتقاء فرهنگ زيست محيطي در بين تمامي اقشار شهروندان جهت :

كاهش توليد پسماندها از طريق الگوي صحيح مصرف

همكاري و جذب مشاركت عمومي در اجراي طرح تفكيك پسماندها در مبدا

تفكيك پسماندها

در جوامع پيشرفته تفكيك پسماندها درمبدا جزء قوانين اصلي مديريت پسماند مي باشد ، زيرا پردازش پسماندها به وسيله ماشين آلات يا پردازش پسماندهابه روش دفن اصولي يا پسماند سوز ( زباله سوز ) بسيار پرهزينه و زمين محل هاي دفن محدود مي باشد . بنابراين تفكيك پسماندها به بخش هاي بازيافتي
و غيربازيافتي هم توجيه اقتصادي داشته و هم توجيه اكولوژي
( استفاده مجددمواد،صرفه جويي هزينه هاي محل دفن و … )
واين درصورتي ممكن خواهد بود كه برنامه آموزش عمومي
به صورت جامع و مرتبط به شهروندان ارائه شود .

مكانيزه نمودن جمع آوري پسماندها

مديريت جمع آوري پسماندها بر اساس نوع پسماندهاي تفكيك شده ازاصول مهم مديريت پسماند است ، زيرا درصورتي آموزش و تفكيـك نتيجه بخش خواهد بود كه جمع آوري پسماندهـا طبق برنامه زمانبنـدي و منظـم بر اسـاس شرايط منطقـه و نوع پسماند صورت گيرد .

 

بازيافت

بازيافت پسماندها يا استفاده مجدد پسماندها ( يا تبديل آن به مواد ديگر ) هم به لحاظ كاهش حجم پسماندها و آلاينده هاي محل دفن و در نتيجه كاهش هزينه هاي مربوط به آن و هم به عنوان مواد اوليه يكي از شاخص ترين فاكتورهاي مديريت پسماند است. بنابراين ضرورت دارد واحدهاي بيوكمپوست
و ديگر واحدهاي بازيافت ( كاغذ ، فلز ، پلاستيك ، شيشه ) در منطقه احداث باشد تا طرح‌هاي آموزش ، تفكيك و جمع آوري پسماندها به طور جامع اجرا شود .

تعريف بيوكمپوست

كمپوست حاصل از فرآيند بيولوژيكي پسماندهاي آلي تفكيك شده در مبدأ را بيوكمپوست مي نامند .

پردازش پسماندها به روش كاهش حجم
فيزيكي ـ بيولوژيكيدر جوامع پيشرفته جهت پيشگيري از آلودگي هاي ناشي از محل دفن و همچنين جلوگيري از هد رفتن زمين براي محل دفن ، سيستم ها و روش هايي اجرا و قانونمند شده است به طوري كه تا آنجا كـه ممكن است پسماندهاي بازيافتي تفكيك و سپس پسماندهـاي غيـربازيـافـتي يا دفني را ( به سيستم كاهش حجم فـيزيـكي- بيولوژيكي) پردازش و سيستم نگهداري خشك به عنوان مواد قابل سوخت جهت توليد انرژي استفاده مي شود . به اين طريق نه فقط زمين براي محل دفن از بين نخواهد رفت بلكه از آلودگي هاي ناشي از پسماند هم جلوگيري مي شود .

اهداف مديريت پسماند

حفاظت محيط زيست منطقه ( آب ، خاك و هوا )در جهت توسعه پايدار به طوري كه انگيزه شخصي شهروندان شود .

ايجاد راه حل مناسب براي بازيافت مواد به طوري كه تا آنجا كه ممكن است توجيه اقتصادي داشته باشد ، يعني با هزينه كم ، مواد با كيفيت و با ارزش توليد شود .

ايجاد اشتغال با محيط كار سالم و حقوق كافي در منطقه .

استفاده بهينه با برنامه ريزي اصولي از امكانات فني تكنيك منطقه اي .

تعريف كمپوست

كمپوست كه در زبان لاتين به معني مواد مخلوط در هم به طور طبيعي گفته مي شود ، حاصل يك فرآيند بيولوژيكي است ، كه طي آن پسماندهايي كه منشاءآلي دارند(پسماندهاي غذايي و باغچه اي وشاخ و برگ و درختان و ضايعات سلولزي ـ كاغذي ) بر اثر فعاليت يك سري ميكروارگانيسم هاي موجود در پسماندهاي آلي ( قارچ ها و باكتري هاي گرمادوست ) به سرعت تغيير تركيب داده و به حالت ثابت در مي آيد . اين عمل را تخمير مواد آلي هم مي نامند .

دسته بندي كمپوست براساس منشاء

كمپوست معمولي يا كمپوست پسماند مخلوط :

كمپوست حاصل از فرآيند بيولوژيكي تفكيك پسماندهاي آلي در محل طرح را ، كمپوست معمولي يا كمپوست پسماند مي نامند .

اولين سيـستم هاي كمپوسـت براساس تفكـيك پسماندها در محل واحد طـرح اجرا گرديـد .

در اين سيستم تمامي پسماندهاي يك شهر به محل واحد توليدكمپوست انتقال يافته
با صرف هزينه بسيار و مصرف انرژي فراوان جداسازي مي گردد . يعني پسماندها به وسيله سرند ( قطر منفذ 50 الي80 ميليمتر ) به دو دسته ريز و درشت تفكيك مي گردد و آهنربا فلزات را جداسازي مي كند و بعـد از ايـن مرحله نيـز پسماندهاي ريزتر به وسيله كارگـران جداسـازي مي شـود .

موادآلوده وخطرناك مثل فلزات سنگين ( سرب ، جيوه و … ) و مواد شيمي ارگانيك (رنگ ها،حشره كش ها و ضايعات صنعتي) كه همراه پسماندهاواردمحل توليد مي شود،قابل جداسازي نيست و مشـكلات زيـادي را ايجـاد مي كنـد .

در ايـن سيـستم باز هم درصد ناخالصـي هاي فيـزيكي (شيشه ، سنگ و غيره ) موجود دركمپوست بسيار بالا است .

امـروزه در زبان علمي به سيستم هايي كه تفكيك پسماندها را در محل طرح انجـام مي دهنـد ديگر واحد كمپوست نمي گويند ، بلكه واحـد پـردازش پسماندها به روش كاهش حجم فيزيكي ـ بيولوژيكي ناميده مي شوند .

ورمـی کمـپوسـت …

86/07/06

موارد کاربرد کرم ها

الف –  توسعه خاک های زراعی ، تجدید خاک ، تفکیک مواد آلی گیاهان ، هوادهی و زهکشی خاک

ب –  تولید محصولات مفید از قبیل کود حاصل از فعالیت کرم ها ، استفاده از بافتهای بدن کرم ها برای تغذیه حیوانات.

ج-  حفظ کیفیت محیط زیست و پایش محیط زیست برای حاصلخیزی موادآلی و فلزات سنگین خاک ، آلودگی مواد سمی غیرقابل تجزیه زیستی و…

تبدیل زباله به بهره اقتصادی

پتانسیل تولید پول از پرورش کرم آنقدر جذاب است که به سرعت به یک صنعت مترقی تبدیل شده است. سه مولفه کلیدی از پرورش کرم بصورت تجاری وجود دارد که جاذبه کنونی و پتانسیل آتی این کار را نشان می دهد

الف) کرم ها قادرند مقادیر زیادی از زائدات را که ناشی از توسعه جامعه هستند به کود تبدیل نمایند.

ب) جمعیت کرم ها در عرض دو تا چهار ماه 2 برابر می شود. بنابراین در صورت اخذ سفارش برای پرورش کرم ها، فروش و تحویل انها در یک دوره زمانی نسبتا کوتاه امکان پذیر می باشد.

ج ) محصول فعالیت کرم تولید کننده کمپوست، بسیار با ارزش است که توسط باغبان ها ،گلخانه داران و کشاورزان درخواست می شود .مطالعات بر روی ورمی کمپوست غنی از مواد غذایی، برتری آن را به کمپوست و کود های مصنوعی نشان می دهد.

کود حاصله ، حاوی مواد مغذی برای گیاهان است که با غشاهای مخاطی که توسط کرم ترشح می شود پوشانده میگردد . این غشاها به آرامی حل شده و از شدت شسته شدن مواد غذایی اصلی جلوگیری به عمل می آورند . محصول بدست آمده ، ریشه گیاهان را از گرمای شدید محافظت نموده ، فرسایش را کاهش داده و علف های هرز را کنترل می نمایند.

ترکیب شیمیایی ورمی کمپوست

اغلب مواد زائد آلی قابل تجزیه بیولوژیکی می توانند به کود تبدیل شوند. حدود ( 10% – 5 ) موادی که توسط کرم بلعیده می شوند در بافت های بدن کرم به منظور رشد و فعالیتهای متابولیک جذب و بقیه مواد به صورت کودهای گرانولی ( CAST  ) دفع می شوند. فرآیند تجزیه حتی پس از خروج (CAST) با استقرار میکرو ارگانیسم ها ادامه پیدا می کند.

سطوح مواد مغذی موجود در ورمی کمپوست بسته به مواد خام مورد استفاده کرم بسیار متفاوت خواهد بود. اضافه شدن مواد معدنی به خاک ، به منابع مواد زائد و دیگر خصوصیات خاک بستگی دارد. علاوه بر درشت مغذی های عادی ، ورمی کمپوست اغلب ریز مغذی های ضروری را برای رشد گیاهان فراهم می کند.

 

پارامتر ورمی کمپوست کمپوست معمولی
PH 80/6 80/7
EC(mmhos/cm) 70/11 60/3
کل نیتروژن کجلدال (%) 94/1 8/0
 نیتروژن نیتراته ( (ppm 2/902 5/156
فسفر 47/0 35/0
پتاسیم 7/0 48/0
کلسیم 40/4 27/2
سدیم 02/0 01/0<
منیزیم 46/0 57/0
آهن 7563 11690
روی 278 128
منگنز 475 414
مس 27 17
بور 34 25
آلومینیوم 7012 7380

 

جدول 1- مقایسه خصوصیات شیمیایی ورمی کمپوست با کمپوست معمولی

جدول زیر وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست را با استفاده از مواد زائد آلی مختلف بعنوان منبع غذایی نشان می دهد :

ماده آلی مقدار موجود در ورمی کمپوست
کربن آلی 15/9%  تا 98/17%
نیتروژن کل 5/0 %  تا 15/1 %
فسفر 1/0 %  تا 3/0%
سدیم 06/0 %  تا 3/0%
کلسیم و منیزیم 67/22 %  تا gr 100/meq 70%
مس 2  تا ppm 5/9%
آهن 2  تا ppm  9/3%
روی 7/5  تا ppm  5/11%
گوگرد 128   تا ppm  548

جدول 2- وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست

مواد مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم ها

کرم های خاکی نقش مهمی در اکولوژی خاک بازی می کنند. در واقع خاک از طریق نرم کردن دائمی ، به هم زدن و هوادهی توسط فعالیت کرم های خاکی حاصلخیز تر می شود. کرم ها می توانند از تمامی اشکال زائدات غذایی، زائدات کشاورزی ، کاغذ ، مقوا و خارو خاشاک حیاط و باغچه تغذیه کنند.زائدات حیاط و باغچه از قبیل برگ ها ، علف های چیده شده ، کاه و پوشال و زائدات غیر چوبی گیاهان می توانند به کمپوست تبدیل گردند. اگر علف های چیده شده (چمن) برای تولید کمپوست بکار روند توصیه می شود که آنها را  برای جلوگیری از محدود شدن جریان هوا با دیگر زائدات حیاط مخلوط کنیم. زائدات آشپزخانه مانند ضایعات سبزیجات ، تفاله چای و قهوه و پوسته تخم مرغ نیز می بایست به آن افزود شوند.

روزنامه های سیاه و سفید معمولی نیز می توانند کمپوست شوند هرچند ظرفیت نیتروژن آنها پائین است و در نتیجه سرعت تجزیه را کاهش می دهند . اگر کاغذ کمپوست شود نباید بیش از (15%) وزن کل مواد توده کمپوست باشد.

زائدات کشاورزی شامل باقیمانده محصولات و محصولات جانبی آنها مانند زائدات غلات ، دانه های روغنی ، نیشکر ساقه ذرت ، کتان ، کنف ، محصولات فرعی کارخانجات روغن ، کارخانجات چای و شکر و صنایع مرتبط با میوه و سبزیجات دارای قابلیت تبدیل به ورمی کمپوست هستند.

کیفیت محصول تولید شده با بکار بردن کود آلی افزایش می یابد . این ماده ظرفیت آمیلاز را در برنج ، محتوای روغن را در دانه های روغنی و میزان پروتئین را در ذرت افزایش می دهد.

زائدات آلی قابل تجزیه بیولوژیکی که معمولا به عنوان ماده اولیه در پرورش کرم و تولید کمپوست از کرم ها استفاده شوند به قرار زیر می باشند:

<!–[if !supportLists]–>1-    <!–[endif]–>زائدات کشاورزی از قبیل باقیمانده محصولات ، زائدات سبزیجات ، تفاله نیشکر و …

<!–[if !supportLists]–>2-    <!–[endif]–>لجن باقیمانده از تولید بیوگاز

<!–[if !supportLists]–>3-    <!–[endif]–>فضولات احشام ( فضولات گاو ، گوسفند و … )

<!–[if !supportLists]–>4-    <!–[endif]–>زائدات شهری ( زباله شهری)

<!–[if !supportLists]–>5-    <!–[endif]–>زباله های صنعتی

<!–[if !supportLists]–>6-     <!–[endif]–>زائدات گیاهان از قبیل برگ و خاک اره و …

تغذیه کرم های خاکی

توجه به این نکته ضروریست که کرم ها با فلزات ، فویل ، پلاستیک ، مواد شیمیایی ، روغن ، حلال ها ، حشره کش ، صابون ، رنگ و … تغذیه نشوند . همچنین بایداز تمامی انواع مرکبات (پرتقال ، لیمو شیرین و گریپ فروت ) ، پیاز ، سیر ، میخک ، غذاهای پرادویه و خیلی تند و غذاهای اسیدی اجتناب نموده همینطور نباید از خرزهره و دیگر گیاهان سمی ، گوشت ، مرغ ، لبنیات ، فضولات سگ و گربه برای تغذیه کرم ها استفاده گردد. گیاهان که با آفت کش یا علف کش سمپاشی شده اند نباید در فرآیند کمپوست سازی استفاده شوند.

 

مواد شیمیایی مبنا (%) مبنا (در 100% ماده خشک)
رطوبت 7/7
پروتئین خام 27/56 95/60
خاکستر کل 49/10 36/11
فیبر خام 01/1 09/1
فسفر 25/1 36/1
چربی 05/6 55/6
سیلیس 76/3 07/4

 

جدول 3- ترکیب شیمیایی غذای کرم های کمپوست

برخی مواد به این علت که سلامتی انسان را به خطر می اندازد و یا مایه رنجش انسان می شوند، نباید برای تولید کود استفاده شوند . افزودن مدفوع انسان و حیوانات خانگی مانند سگ توصیه نمی شود ، زیرا باعث انتقال بیماری می شوند . گوشت ، استخوان ، تخم مرغ و محصولات لبنی نباید اضافه شود، چرا که باعث جلب جوندگان (موش) به محل می شوند. اغلب ارگانیسم های بیماریزای گیاهی و بذر علف های هرز در طی فرآیند کمپوست سازی ، زمانی که دما در مرکز توده به ( 160- 150 ) درجه فارنهایت می رسد از بین می روند. کرم ها در صورت ایجاد شرایط کاملا ایده آل از لحاظ رطوبت و غذا ، روزانه به اندازه وزن خودشان زائدات را مصرف می کنند. اگر مواد غذایی خرد شوند، خوردن مواد برای کرم ها راحت تر خواهد بود.

تولید ورمی کمپوست خود به دو صورت زیر انجام می شود :

الف ) ورمی کمپوست خانگی

ب) ورمی کمپوست در هوای آزاد

ورمی کمپوست خانگی خاص مناطق سرپوشیده است که از کود در برابر تغییرات شدید رطوبت و دما محافظت می کند.

تولید ورمی کمپوست در هوای آزاد خود به دو روش انجام می گیرد:

ب-1 ) پرورش کرم خاکی در محل :

در حقیقت فعالیت کرم در مزارع شخم زده شده پس از برداشت محصول و یا پرورش کرم خـــاکی در باغ و باغچه می باشد.

ب-2 ) ورمی کمپوست در توده های روباز :

چنانچه در شرایطی سایبان و یا فضای سرپوشیده در دسترس نباشد ، واحد ورمی کمپوست ممکن است بصورت توده روباز مستقر شود. محلی که برای توده روباز انتخاب می شود به منظور جلوگیری از جمع شدن آب باران در طی فصل بارندگی ، نمی بایست در جای گود باشد ، زیرا اثرات زیانباری بر فعالیت کرم ها خواهد داشت . اندازه مناسب توده ها ( 10 × 3 × 5/1) فوت می باشد.

کرم های تولید کننده کمپوست

دو نوع کرم که استفاده از آنها برای تولید کرم رایج تر است Eisenia Foetida   و Lambericus Rubellus  هستند . این کرم ها به دلیل توانایی در سازگاری با شرایط محیطی، غالبا متداولترین انواع موجود هستند که کاملا برای زندگی در شرایط خانگی و یا سرپوشیده و آزاد مناسب هستند.

*تولید ورمی کمپوست در توده های روباز

تجهیزات مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم

الف) هوادهی :

معمولا با افزودن برخی از انواع عناصر حجیم ( کاه ، علف های هرز بدون بذر) با ایجاد خلل و فرج باعث انجام عمل هوادهی  به صورت طبیعی می شود . اگر توده کود در اثر وزن خودش نشست کرده و فشرده شود ، می توان با زیر رو کردن توده ، عمل هوادهی را انجام داد.تقریبا هر 2 یا 3 هفته یکبار ، چند اینچ بالایی بستر می بایست به آرامی به هم زده شود تا گازهای انبار شده ، اجازه فرار یابند.  این کار باعث جلوگیری از متراکم شدن بیش از اندازه بستر نیز می شود.

ب) رطوبت :محتویات توده باید مرطوب نگه داشته شوند ولی نباید اشباع شود ، چرا که باعث خفگی کرم ها می گردد . در مناطق گرم در فصل تابستان برای جلوگیری از خشک شدن توده ، استفاده از پوشش های حصیری مفید است.

ج)  دما :دمای مورد نیاز برای بدست آوردن نتیجه مطلوب در فرآیند کمپوست سازی ( 30-20) درجه سانتیگراد می باشد. هرچند بقای کرم های خاکی در دماهای پائین تر از این مقدار و بالاتر از 48 درجه نیز امکان پذیر است با وجود آنکه افزایش دما ، موحب بالا رفتن سرعت تجزیه می شود گرما دادن توده ها برای تجزیه بیشتر، درست  نیست . کرم ها در برابر تغییرات شدید دمایی در یک فاصله زمانی کوتاه ، مقاومت چندانی از خود نشان نمی دهند.

د ) ظرف :شکل و اندازه ظرف ورمی کمپوست، بسته به شرایط به مقدار زائداتی که به کمپوست تبدیل می شوند و تعداد کرمهایی که کشت می دهیم ارتباط دارد. به طور متوسط 2000 کرم بالغ می توانند در ظرفی با ابعاد یک متر نگهداری شوند و قادر خواهند بود تقریبا 200 کیلوگرم  زائدات را در هر ماه به ورمی کمپوست تبدیل نمایند. جنس ظرف ها می تواند از جنس چوب پرداخت نشده غیر آروماتیک یا پلاستیک باشد . اگر محیط پرورش کرم بیرون از خانه باشد ، استفاده از ظرف های چوبی جهت حفظ درجه حرارت مناسب بهتر است .

ه) مواد بستر ( Bedding Material ) : گاهی اوقات جهت تغذیه بهتر کرم ها از یک لایه قابل تجزیه زیستی استفاده می شود . مراد بستر  ممکن است از روزنامه غیر براق پاره شده ، کاغذ کامپیوتر ،مقوا ، برگهای خرد شده ، کاه ، علف خشک یا گیاهان مرده ، خاک اره خزه پوسیده یا کمپوست تشکیل شده باشد

 

تولید برق از زباله در نیروگاه بیوگاز در شیراز …

86/07/05

استفاده از زباله براي توليد برق و راه اندازي نيروگاه‌هايي موسوم به بيوگاز به عنوان طرحي نو و حركتي نو انديشانه در شيراز در حال شكل‌گيري و اجرا است.

به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي، پيشرفت روز افزون تكنولوژي ، توسعه زندگي شهري ، توليد ويرانگر زباله‌هاي شهري در كلان شهرها و نياز بيشتر به انرژي پاك براي زيستن از جمله مولفه‌هايي است كه استفاده از اين نوع نيروگاه‌ها را اجتناب ناپذير مي‌كند. در حقيقت راه اندازي نيروگاه‌هاي بيو گاز با يك تير دو هدف زدن است به طوري كه از يك سو فرايند امحاي زباله‌هاي شهري انجام مي‌شودو از سوي ديگر از اين نوع زباله‌ها در توليد انرژي پاك بهره‌گيري مي‌شود.

طرح احداث نيروگاه‌بيوگاز درشيراز و استفاده از زباله‌هاي شهري در توليد انرژي در اين كلان شهر از سال‌ها پيش در حال مطالعه بود و اكنون به مرحله اجرا و سرانجام رسيده است. مدير عامل سازمان تنظيف و بازيافت مواد شهرداري شيراز در اين‌باره گفت: براي اولين بار در كشور نيروگاه برق بيوگاز در شيراز احداث مي‌شود. به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي رمضان اميني سه شنبه در جمع خبرنگاران افزود: استان فارس به‌عنوان اولين استان پيگير در تاسيس اين نيروگاه از سال ‪ ۷۸در اين زمينه فعال بوده است و طرح آن را به اجرا گذاشته است.

وي افزود: اولين نيروگاه بيوگاز كشور هفته جاري با حضور وزير كشور و مسوولان استاني در شيراز راه اندازي مي‌شود. وي گفت: نيروگاه برق بيوگاز با ظرفيت يك هزارو ‪ ۶۵كيلو وات ساعت توسط سازمان تنظيف و بازيافت مواد شهرداري شيراز و با مشاركت بخش خصوصي در محل سايت پسمانده‌هاي شيراز واقع در برم شور احداث شده است. اميني افزود:تاقبل ازسال ‪ ۷۶تمام پس مانده‌هادر محل كيان آباد پايين تر از شهرك ميانرود در جنوب شيراز دفن مي‌شد كه به علت همجواري اين سايت با شهر و جلوگيري از آلودگي‌هاي زيست محيطي و بهداشتي از سال ‪ ۷۶محل دفن پسمانده هابه محل فعلي انتقال داده شد و اين محل در زميني به مساحت دو هزارو ‪ ۱۷۹هكتار است.

وي گفت:‪ ۴۰هكتار از اين زمين مختص سايت دفن زباله‌ها و ‪ ۳۰هكتار هم مختص مجتمع صنعتي بازيافت و مابقي حريم جانبي و فضاي سبز شهرداري شيراز است و از اين مساحت تا به حال بيش از هزار و‪۲۰۰ه كتار زيتون كاري شده و نزديك به ‪ ۳۰تن زيتون امسال از اين محل برداشت مي‌شود. مدير عامل سازمان تنظيف و بازيافت مواد شهرداري شيراز گفت: در اثر دفن زباله‌ها به خصوص موادآلي تجديد پذير و فعل و انفعالات بي‌هوازي مواد گازهاي متان، اكسيژن، دي اكسيد كربن و نيتروژن توليد مي‌شود كه نزديك به ‪ ۶۰درصد گاز متصاعد از آن متان و ‪ ۳۰درصد دي اكسيد كربن و مابقي گازهاي ديگر است. اميني افزود: اين گازها هم براي آلوده كردن آب‌هاي زيرزميني و انفجارات درون زمين و هم براي افزايش گازهاي گلخانه‌اي و ايجاد اشتعال و آتش سوزي و آثار زيانبار آن براي محيط زيست فوق‌العاده زيانبار است بنابراين براي اولين بار در سال ‪ ۷۸در كشور شهرداري شيراز چاهكي به ابعاد ‪ ۲/۵در ‪ ۲/۵و به عمق شش متراحداث كرد ودر همان سال بحث جمع آوري، هدايت و سوزاندن اين گازها به صورت آزمايشي انجام گرفت.

وي بيان كرد: به دنبال آن شهرداري شيراز و سازمان تنظيف مواد جمع آوري و سوزاندن گازهاي حاصل از دفن بي‌هوازي زباله‌هاي شيراز را در دستور كار خود قرار داد كه از سال ‪ ۸۰اقدام به لوله‌گذاري و هدايت گازهاي حاصل از دفن پسمانده‌هاي زباله‌هاي شيراز كرد و امسال هم نزديك به پنج هزارو ‪۴۰۰ متر طول لوله‌گذاري در محل سايت دفن براي استحصال گاز انجام شده است. اميني ادامه داد: بدنبال اين اقدام خيلي از كلان شهرها كارشناسان خود را به شيراز اعزام نمودندو از كارشناسان سازمان تنظيف و مواد شهر شيراز اين طرح‌ها را اخذ و پس از شيراز در برخي از شهرها پروژه‌احداث نيروگاه بيو گاز آغاز شد. مديرعامل سازمان تنظيف مواد شهرداري شيراز گفت: اثرات جمع آوري و هدايت اين گازها قابل بررسي است، اينك درهر ساعت ‪ ۷۰۰متر مكعب گاز در سايت دفن زباله شيراز توليد مي‌شود، سازمان تنظيف و مواد شهرداري شيراز از طريق سازمان انرژي‌هاي نو احداث نيروگاه برق را در دستور كار خود قرار داده است. اميني‌افزود:احداث‌اين نيروگاه‌داراي تاثيرات زيست محيطي وجمع‌آوري و هدايت اين گازها كه به عنوان سوخت نيروگاه مورد استفاده قرار مي‌گيرد و جريان الكتريسيته و برق هم توليد مي‌كند،برق توليدي به شبكه برق سراسري به طور متوسط هر كيلو وات ساعت ‪ ۵۵هزار تومان فروخته مي‌شود كه قرارداد آن منعقد شده و سازمان انرژي نو متعهد شده به مدت ‪ ۱۳سال برق توليدي اين نيروگاه را خريداري كند.

وي گفت:زباله‌هايي كه دفن مي‌شود از بين دوتاشش ماه اين زباله‌ها توليد گاز مي‌كنند و عواملي كه بر توليد گاز اين زباله‌ها موثراست مي‌توان به خود موادآلي تجديدپذير در زباله‌ها،رطوبت آنها و نحوه توزيع و دفن آنها و ميزان آبي كه به سايت دفن نفوذ مي‌كند اشاره كرد. اميني گفت: با توجه به اينكه روزانه به طور متوسط ‪ ۹۰۰تن زباله در سايت دفن مي‌شود يقينا با افزايش گازهاي استحصالي اين امكان وجود دارد كه به فكر توسعه نيروگاه باشيم. اميني اعتبار نيروگاه را ‪ ۱۴ميليارد ريال و مدت اجرايي آن را شش ماه ذكر كرد و افزود: ‪ ۴۰درصد اين پروژه متعلق به يك شركت چيني است

ورمـی کمـپوسـت …

86/07/06

موارد کاربرد کرم ها

الف –  توسعه خاک های زراعی ، تجدید خاک ، تفکیک مواد آلی گیاهان ، هوادهی و زهکشی خاک

ب –  تولید محصولات مفید از قبیل کود حاصل از فعالیت کرم ها ، استفاده از بافتهای بدن کرم ها برای تغذیه حیوانات.

ج-  حفظ کیفیت محیط زیست و پایش محیط زیست برای حاصلخیزی موادآلی و فلزات سنگین خاک ، آلودگی مواد سمی غیرقابل تجزیه زیستی و…

تبدیل زباله به بهره اقتصادی

پتانسیل تولید پول از پرورش کرم آنقدر جذاب است که به سرعت به یک صنعت مترقی تبدیل شده است. سه مولفه کلیدی از پرورش کرم بصورت تجاری وجود دارد که جاذبه کنونی و پتانسیل آتی این کار را نشان می دهد

الف) کرم ها قادرند مقادیر زیادی از زائدات را که ناشی از توسعه جامعه هستند به کود تبدیل نمایند.

ب) جمعیت کرم ها در عرض دو تا چهار ماه 2 برابر می شود. بنابراین در صورت اخذ سفارش برای پرورش کرم ها، فروش و تحویل انها در یک دوره زمانی نسبتا کوتاه امکان پذیر می باشد.

ج ) محصول فعالیت کرم تولید کننده کمپوست، بسیار با ارزش است که توسط باغبان ها ،گلخانه داران و کشاورزان درخواست می شود .مطالعات بر روی ورمی کمپوست غنی از مواد غذایی، برتری آن را به کمپوست و کود های مصنوعی نشان می دهد.

کود حاصله ، حاوی مواد مغذی برای گیاهان است که با غشاهای مخاطی که توسط کرم ترشح می شود پوشانده میگردد . این غشاها به آرامی حل شده و از شدت شسته شدن مواد غذایی اصلی جلوگیری به عمل می آورند . محصول بدست آمده ، ریشه گیاهان را از گرمای شدید محافظت نموده ، فرسایش را کاهش داده و علف های هرز را کنترل می نمایند.

ترکیب شیمیایی ورمی کمپوست

اغلب مواد زائد آلی قابل تجزیه بیولوژیکی می توانند به کود تبدیل شوند. حدود ( 10% – 5 ) موادی که توسط کرم بلعیده می شوند در بافت های بدن کرم به منظور رشد و فعالیتهای متابولیک جذب و بقیه مواد به صورت کودهای گرانولی ( CAST  ) دفع می شوند. فرآیند تجزیه حتی پس از خروج (CAST) با استقرار میکرو ارگانیسم ها ادامه پیدا می کند.

سطوح مواد مغذی موجود در ورمی کمپوست بسته به مواد خام مورد استفاده کرم بسیار متفاوت خواهد بود. اضافه شدن مواد معدنی به خاک ، به منابع مواد زائد و دیگر خصوصیات خاک بستگی دارد. علاوه بر درشت مغذی های عادی ، ورمی کمپوست اغلب ریز مغذی های ضروری را برای رشد گیاهان فراهم می کند.

 

پارامتر ورمی کمپوست کمپوست معمولی
PH 80/6 80/7
EC(mmhos/cm) 70/11 60/3
کل نیتروژن کجلدال (%) 94/1 8/0
 نیتروژن نیتراته ( (ppm 2/902 5/156
فسفر 47/0 35/0
پتاسیم 7/0 48/0
کلسیم 40/4 27/2
سدیم 02/0 01/0<
منیزیم 46/0 57/0
آهن 7563 11690
روی 278 128
منگنز 475 414
مس 27 17
بور 34 25
آلومینیوم 7012 7380

 

جدول 1- مقایسه خصوصیات شیمیایی ورمی کمپوست با کمپوست معمولی

جدول زیر وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست را با استفاده از مواد زائد آلی مختلف بعنوان منبع غذایی نشان می دهد :

ماده آلی مقدار موجود در ورمی کمپوست
کربن آلی 15/9%  تا 98/17%
نیتروژن کل 5/0 %  تا 15/1 %
فسفر 1/0 %  تا 3/0%
سدیم 06/0 %  تا 3/0%
کلسیم و منیزیم 67/22 %  تا gr 100/meq 70%
مس 2  تا ppm 5/9%
آهن 2  تا ppm  9/3%
روی 7/5  تا ppm  5/11%
گوگرد 128   تا ppm  548

جدول 2- وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست

مواد مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم ها

کرم های خاکی نقش مهمی در اکولوژی خاک بازی می کنند. در واقع خاک از طریق نرم کردن دائمی ، به هم زدن و هوادهی توسط فعالیت کرم های خاکی حاصلخیز تر می شود. کرم ها می توانند از تمامی اشکال زائدات غذایی، زائدات کشاورزی ، کاغذ ، مقوا و خارو خاشاک حیاط و باغچه تغذیه کنند.زائدات حیاط و باغچه از قبیل برگ ها ، علف های چیده شده ، کاه و پوشال و زائدات غیر چوبی گیاهان می توانند به کمپوست تبدیل گردند. اگر علف های چیده شده (چمن) برای تولید کمپوست بکار روند توصیه می شود که آنها را  برای جلوگیری از محدود شدن جریان هوا با دیگر زائدات حیاط مخلوط کنیم. زائدات آشپزخانه مانند ضایعات سبزیجات ، تفاله چای و قهوه و پوسته تخم مرغ نیز می بایست به آن افزود شوند.

روزنامه های سیاه و سفید معمولی نیز می توانند کمپوست شوند هرچند ظرفیت نیتروژن آنها پائین است و در نتیجه سرعت تجزیه را کاهش می دهند . اگر کاغذ کمپوست شود نباید بیش از (15%) وزن کل مواد توده کمپوست باشد.

زائدات کشاورزی شامل باقیمانده محصولات و محصولات جانبی آنها مانند زائدات غلات ، دانه های روغنی ، نیشکر ساقه ذرت ، کتان ، کنف ، محصولات فرعی کارخانجات روغن ، کارخانجات چای و شکر و صنایع مرتبط با میوه و سبزیجات دارای قابلیت تبدیل به ورمی کمپوست هستند.

کیفیت محصول تولید شده با بکار بردن کود آلی افزایش می یابد . این ماده ظرفیت آمیلاز را در برنج ، محتوای روغن را در دانه های روغنی و میزان پروتئین را در ذرت افزایش می دهد.

زائدات آلی قابل تجزیه بیولوژیکی که معمولا به عنوان ماده اولیه در پرورش کرم و تولید کمپوست از کرم ها استفاده شوند به قرار زیر می باشند:

<!–[if !supportLists]–>1-    <!–[endif]–>زائدات کشاورزی از قبیل باقیمانده محصولات ، زائدات سبزیجات ، تفاله نیشکر و …

<!–[if !supportLists]–>2-    <!–[endif]–>لجن باقیمانده از تولید بیوگاز

<!–[if !supportLists]–>3-    <!–[endif]–>فضولات احشام ( فضولات گاو ، گوسفند و … )

<!–[if !supportLists]–>4-    <!–[endif]–>زائدات شهری ( زباله شهری)

<!–[if !supportLists]–>5-    <!–[endif]–>زباله های صنعتی

<!–[if !supportLists]–>6-     <!–[endif]–>زائدات گیاهان از قبیل برگ و خاک اره و …

تغذیه کرم های خاکی

توجه به این نکته ضروریست که کرم ها با فلزات ، فویل ، پلاستیک ، مواد شیمیایی ، روغن ، حلال ها ، حشره کش ، صابون ، رنگ و … تغذیه نشوند . همچنین بایداز تمامی انواع مرکبات (پرتقال ، لیمو شیرین و گریپ فروت ) ، پیاز ، سیر ، میخک ، غذاهای پرادویه و خیلی تند و غذاهای اسیدی اجتناب نموده همینطور نباید از خرزهره و دیگر گیاهان سمی ، گوشت ، مرغ ، لبنیات ، فضولات سگ و گربه برای تغذیه کرم ها استفاده گردد. گیاهان که با آفت کش یا علف کش سمپاشی شده اند نباید در فرآیند کمپوست سازی استفاده شوند.

 

مواد شیمیایی مبنا (%) مبنا (در 100% ماده خشک)
رطوبت 7/7
پروتئین خام 27/56 95/60
خاکستر کل 49/10 36/11
فیبر خام 01/1 09/1
فسفر 25/1 36/1
چربی 05/6 55/6
سیلیس 76/3 07/4

 

جدول 3- ترکیب شیمیایی غذای کرم های کمپوست

برخی مواد به این علت که سلامتی انسان را به خطر می اندازد و یا مایه رنجش انسان می شوند، نباید برای تولید کود استفاده شوند . افزودن مدفوع انسان و حیوانات خانگی مانند سگ توصیه نمی شود ، زیرا باعث انتقال بیماری می شوند . گوشت ، استخوان ، تخم مرغ و محصولات لبنی نباید اضافه شود، چرا که باعث جلب جوندگان (موش) به محل می شوند. اغلب ارگانیسم های بیماریزای گیاهی و بذر علف های هرز در طی فرآیند کمپوست سازی ، زمانی که دما در مرکز توده به ( 160- 150 ) درجه فارنهایت می رسد از بین می روند. کرم ها در صورت ایجاد شرایط کاملا ایده آل از لحاظ رطوبت و غذا ، روزانه به اندازه وزن خودشان زائدات را مصرف می کنند. اگر مواد غذایی خرد شوند، خوردن مواد برای کرم ها راحت تر خواهد بود.

تولید ورمی کمپوست خود به دو صورت زیر انجام می شود :

الف ) ورمی کمپوست خانگی

ب) ورمی کمپوست در هوای آزاد

ورمی کمپوست خانگی خاص مناطق سرپوشیده است که از کود در برابر تغییرات شدید رطوبت و دما محافظت می کند.

تولید ورمی کمپوست در هوای آزاد خود به دو روش انجام می گیرد:

ب-1 ) پرورش کرم خاکی در محل :

در حقیقت فعالیت کرم در مزارع شخم زده شده پس از برداشت محصول و یا پرورش کرم خـــاکی در باغ و باغچه می باشد.

ب-2 ) ورمی کمپوست در توده های روباز :

چنانچه در شرایطی سایبان و یا فضای سرپوشیده در دسترس نباشد ، واحد ورمی کمپوست ممکن است بصورت توده روباز مستقر شود. محلی که برای توده روباز انتخاب می شود به منظور جلوگیری از جمع شدن آب باران در طی فصل بارندگی ، نمی بایست در جای گود باشد ، زیرا اثرات زیانباری بر فعالیت کرم ها خواهد داشت . اندازه مناسب توده ها ( 10 × 3 × 5/1) فوت می باشد.

کرم های تولید کننده کمپوست

دو نوع کرم که استفاده از آنها برای تولید کرم رایج تر است Eisenia Foetida   و Lambericus Rubellus  هستند . این کرم ها به دلیل توانایی در سازگاری با شرایط محیطی، غالبا متداولترین انواع موجود هستند که کاملا برای زندگی در شرایط خانگی و یا سرپوشیده و آزاد مناسب هستند.

*تولید ورمی کمپوست در توده های روباز

تجهیزات مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم

الف) هوادهی :

معمولا با افزودن برخی از انواع عناصر حجیم ( کاه ، علف های هرز بدون بذر) با ایجاد خلل و فرج باعث انجام عمل هوادهی  به صورت طبیعی می شود . اگر توده کود در اثر وزن خودش نشست کرده و فشرده شود ، می توان با زیر رو کردن توده ، عمل هوادهی را انجام داد.تقریبا هر 2 یا 3 هفته یکبار ، چند اینچ بالایی بستر می بایست به آرامی به هم زده شود تا گازهای انبار شده ، اجازه فرار یابند.  این کار باعث جلوگیری از متراکم شدن بیش از اندازه بستر نیز می شود.

ب) رطوبت :محتویات توده باید مرطوب نگه داشته شوند ولی نباید اشباع شود ، چرا که باعث خفگی کرم ها می گردد . در مناطق گرم در فصل تابستان برای جلوگیری از خشک شدن توده ، استفاده از پوشش های حصیری مفید است.

ج)  دما :دمای مورد نیاز برای بدست آوردن نتیجه مطلوب در فرآیند کمپوست سازی ( 30-20) درجه سانتیگراد می باشد. هرچند بقای کرم های خاکی در دماهای پائین تر از این مقدار و بالاتر از 48 درجه نیز امکان پذیر است با وجود آنکه افزایش دما ، موحب بالا رفتن سرعت تجزیه می شود گرما دادن توده ها برای تجزیه بیشتر، درست  نیست . کرم ها در برابر تغییرات شدید دمایی در یک فاصله زمانی کوتاه ، مقاومت چندانی از خود نشان نمی دهند.

د ) ظرف :شکل و اندازه ظرف ورمی کمپوست، بسته به شرایط به مقدار زائداتی که به کمپوست تبدیل می شوند و تعداد کرمهایی که کشت می دهیم ارتباط دارد. به طور متوسط 2000 کرم بالغ می توانند در ظرفی با ابعاد یک متر نگهداری شوند و قادر خواهند بود تقریبا 200 کیلوگرم  زائدات را در هر ماه به ورمی کمپوست تبدیل نمایند. جنس ظرف ها می تواند از جنس چوب پرداخت نشده غیر آروماتیک یا پلاستیک باشد . اگر محیط پرورش کرم بیرون از خانه باشد ، استفاده از ظرف های چوبی جهت حفظ درجه حرارت مناسب بهتر است .

ه) مواد بستر ( Bedding Material ) : گاهی اوقات جهت تغذیه بهتر کرم ها از یک لایه قابل تجزیه زیستی استفاده می شود . مراد بستر  ممکن است از روزنامه غیر براق پاره شده ، کاغذ کامپیوتر ،مقوا ، برگهای خرد شده ، کاه ، علف خشک یا گیاهان مرده ، خاک اره خزه پوسیده یا کمپوست تشکیل شده باشد

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply