مدیریت پسماند

یعنی فراهم نمودن امکانات :

کاهش تولید پسماندها ازطریق الگوی صحیح مصرف و تفکیک پسماندها در مبدأ از طریق آموزش

مکانیزه نمودن جمع آوری پسماندها

بازیافت پسماندهای بازیافتی ( پسماندهای آلی و پسماندهای خشک بازیافتی )

پردازش (بی خطر نمودن ) پسماندهای غیر بازیافتی

برای انواع پسماندها

پسماندهای آلی ( غذایی ـ باغچه ای )

پسماندهای خشک بازیافتی ( کاغذ ، شیشه ، فلز ، پلاستیک )

پسماندهای ویژه : خطر ناک صنعتی ، بیمارستانی

پسماندهای دفنی ( غیر بازیافتی )

نخاله های ساختمانی

براساس شرایط و موقعیت جغرافیایی ، اجتماعی و اکولوژی هر منطقه هماهنگ وهمزمان،زیرا تحقق توسعه پایدار درصورتی امکان پذیر خواهد بود که تمامی اجزای سیستم با هم هماهنگ باشند .

تعاریف بخش های مدیریت پسماند

آموزش

اجرای طرح آموزش با اهداف ارتقاء فرهنگ زیست محیطی در بین تمامی اقشار شهروندان جهت :

کاهش تولید پسماندها از طریق الگوی صحیح مصرف

همکاری و جذب مشارکت عمومی در اجرای طرح تفکیک پسماندها در مبدا

تفکیک پسماندها

در جوامع پیشرفته تفکیک پسماندها درمبدا جزء قوانین اصلی مدیریت پسماند می باشد ، زیرا پردازش پسماندها به وسیله ماشین آلات یا پردازش پسماندهابه روش دفن اصولی یا پسماند سوز ( زباله سوز ) بسیار پرهزینه و زمین محل های دفن محدود می باشد . بنابراین تفکیک پسماندها به بخش های بازیافتی
و غیربازیافتی هم توجیه اقتصادی داشته و هم توجیه اکولوژی
( استفاده مجددمواد،صرفه جویی هزینه های محل دفن و … )
واین درصورتی ممکن خواهد بود که برنامه آموزش عمومی
به صورت جامع و مرتبط به شهروندان ارائه شود .

مکانیزه نمودن جمع آوری پسماندها

مدیریت جمع آوری پسماندها بر اساس نوع پسماندهای تفکیک شده ازاصول مهم مدیریت پسماند است ، زیرا درصورتی آموزش و تفکیـک نتیجه بخش خواهد بود که جمع آوری پسماندهـا طبق برنامه زمانبنـدی و منظـم بر اسـاس شرایط منطقـه و نوع پسماند صورت گیرد .

 

بازیافت

بازیافت پسماندها یا استفاده مجدد پسماندها ( یا تبدیل آن به مواد دیگر ) هم به لحاظ کاهش حجم پسماندها و آلاینده های محل دفن و در نتیجه کاهش هزینه های مربوط به آن و هم به عنوان مواد اولیه یکی از شاخص ترین فاکتورهای مدیریت پسماند است. بنابراین ضرورت دارد واحدهای بیوکمپوست
و دیگر واحدهای بازیافت ( کاغذ ، فلز ، پلاستیک ، شیشه ) در منطقه احداث باشد تا طرح‌های آموزش ، تفکیک و جمع آوری پسماندها به طور جامع اجرا شود .

تعریف بیوکمپوست

کمپوست حاصل از فرآیند بیولوژیکی پسماندهای آلی تفکیک شده در مبدأ را بیوکمپوست می نامند .

پردازش پسماندها به روش کاهش حجم
فیزیکی ـ بیولوژیکیدر جوامع پیشرفته جهت پیشگیری از آلودگی های ناشی از محل دفن و همچنین جلوگیری از هد رفتن زمین برای محل دفن ، سیستم ها و روش هایی اجرا و قانونمند شده است به طوری که تا آنجا کـه ممکن است پسماندهای بازیافتی تفکیک و سپس پسماندهـای غیـربازیـافـتی یا دفنی را ( به سیستم کاهش حجم فـیزیـکی- بیولوژیکی) پردازش و سیستم نگهداری خشک به عنوان مواد قابل سوخت جهت تولید انرژی استفاده می شود . به این طریق نه فقط زمین برای محل دفن از بین نخواهد رفت بلکه از آلودگی های ناشی از پسماند هم جلوگیری می شود .

اهداف مدیریت پسماند

حفاظت محیط زیست منطقه ( آب ، خاک و هوا )در جهت توسعه پایدار به طوری که انگیزه شخصی شهروندان شود .

ایجاد راه حل مناسب برای بازیافت مواد به طوری که تا آنجا که ممکن است توجیه اقتصادی داشته باشد ، یعنی با هزینه کم ، مواد با کیفیت و با ارزش تولید شود .

ایجاد اشتغال با محیط کار سالم و حقوق کافی در منطقه .

استفاده بهینه با برنامه ریزی اصولی از امکانات فنی تکنیک منطقه ای .

تعریف کمپوست

کمپوست که در زبان لاتین به معنی مواد مخلوط در هم به طور طبیعی گفته می شود ، حاصل یک فرآیند بیولوژیکی است ، که طی آن پسماندهایی که منشاءآلی دارند(پسماندهای غذایی و باغچه ای وشاخ و برگ و درختان و ضایعات سلولزی ـ کاغذی ) بر اثر فعالیت یک سری میکروارگانیسم های موجود در پسماندهای آلی ( قارچ ها و باکتری های گرمادوست ) به سرعت تغییر ترکیب داده و به حالت ثابت در می آید . این عمل را تخمیر مواد آلی هم می نامند .

دسته بندی کمپوست براساس منشاء

کمپوست معمولی یا کمپوست پسماند مخلوط :

کمپوست حاصل از فرآیند بیولوژیکی تفکیک پسماندهای آلی در محل طرح را ، کمپوست معمولی یا کمپوست پسماند می نامند .

اولین سیـستم های کمپوسـت براساس تفکـیک پسماندها در محل واحد طـرح اجرا گردیـد .

در این سیستم تمامی پسماندهای یک شهر به محل واحد تولیدکمپوست انتقال یافته
با صرف هزینه بسیار و مصرف انرژی فراوان جداسازی می گردد . یعنی پسماندها به وسیله سرند ( قطر منفذ 50 الی80 میلیمتر ) به دو دسته ریز و درشت تفکیک می گردد و آهنربا فلزات را جداسازی می کند و بعـد از ایـن مرحله نیـز پسماندهای ریزتر به وسیله کارگـران جداسـازی می شـود .

موادآلوده وخطرناک مثل فلزات سنگین ( سرب ، جیوه و … ) و مواد شیمی ارگانیک (رنگ ها،حشره کش ها و ضایعات صنعتی) که همراه پسماندهاواردمحل تولید می شود،قابل جداسازی نیست و مشـکلات زیـادی را ایجـاد می کنـد .

در ایـن سیـستم باز هم درصد ناخالصـی های فیـزیکی (شیشه ، سنگ و غیره ) موجود درکمپوست بسیار بالا است .

امـروزه در زبان علمی به سیستم هایی که تفکیک پسماندها را در محل طرح انجـام می دهنـد دیگر واحد کمپوست نمی گویند ، بلکه واحـد پـردازش پسماندها به روش کاهش حجم فیزیکی ـ بیولوژیکی نامیده می شوند .

ورمـی کمـپوسـت …

86/07/06

موارد کاربرد کرم ها

الف –  توسعه خاک های زراعی ، تجدید خاک ، تفکیک مواد آلی گیاهان ، هوادهی و زهکشی خاک

ب –  تولید محصولات مفید از قبیل کود حاصل از فعالیت کرم ها ، استفاده از بافتهای بدن کرم ها برای تغذیه حیوانات.

ج-  حفظ کیفیت محیط زیست و پایش محیط زیست برای حاصلخیزی موادآلی و فلزات سنگین خاک ، آلودگی مواد سمی غیرقابل تجزیه زیستی و…

تبدیل زباله به بهره اقتصادی

پتانسیل تولید پول از پرورش کرم آنقدر جذاب است که به سرعت به یک صنعت مترقی تبدیل شده است. سه مولفه کلیدی از پرورش کرم بصورت تجاری وجود دارد که جاذبه کنونی و پتانسیل آتی این کار را نشان می دهد

الف) کرم ها قادرند مقادیر زیادی از زائدات را که ناشی از توسعه جامعه هستند به کود تبدیل نمایند.

ب) جمعیت کرم ها در عرض دو تا چهار ماه 2 برابر می شود. بنابراین در صورت اخذ سفارش برای پرورش کرم ها، فروش و تحویل انها در یک دوره زمانی نسبتا کوتاه امکان پذیر می باشد.

ج ) محصول فعالیت کرم تولید کننده کمپوست، بسیار با ارزش است که توسط باغبان ها ،گلخانه داران و کشاورزان درخواست می شود .مطالعات بر روی ورمی کمپوست غنی از مواد غذایی، برتری آن را به کمپوست و کود های مصنوعی نشان می دهد.

کود حاصله ، حاوی مواد مغذی برای گیاهان است که با غشاهای مخاطی که توسط کرم ترشح می شود پوشانده میگردد . این غشاها به آرامی حل شده و از شدت شسته شدن مواد غذایی اصلی جلوگیری به عمل می آورند . محصول بدست آمده ، ریشه گیاهان را از گرمای شدید محافظت نموده ، فرسایش را کاهش داده و علف های هرز را کنترل می نمایند.

ترکیب شیمیایی ورمی کمپوست

اغلب مواد زائد آلی قابل تجزیه بیولوژیکی می توانند به کود تبدیل شوند. حدود ( 10% – 5 ) موادی که توسط کرم بلعیده می شوند در بافت های بدن کرم به منظور رشد و فعالیتهای متابولیک جذب و بقیه مواد به صورت کودهای گرانولی ( CAST  ) دفع می شوند. فرآیند تجزیه حتی پس از خروج (CAST) با استقرار میکرو ارگانیسم ها ادامه پیدا می کند.

سطوح مواد مغذی موجود در ورمی کمپوست بسته به مواد خام مورد استفاده کرم بسیار متفاوت خواهد بود. اضافه شدن مواد معدنی به خاک ، به منابع مواد زائد و دیگر خصوصیات خاک بستگی دارد. علاوه بر درشت مغذی های عادی ، ورمی کمپوست اغلب ریز مغذی های ضروری را برای رشد گیاهان فراهم می کند.

 

پارامتر ورمی کمپوست کمپوست معمولی
PH 80/6 80/7
EC(mmhos/cm) 70/11 60/3
کل نیتروژن کجلدال (%) 94/1 8/0
 نیتروژن نیتراته ( (ppm 2/902 5/156
فسفر 47/0 35/0
پتاسیم 7/0 48/0
کلسیم 40/4 27/2
سدیم 02/0 01/0<
منیزیم 46/0 57/0
آهن 7563 11690
روی 278 128
منگنز 475 414
مس 27 17
بور 34 25
آلومینیوم 7012 7380

 

جدول 1- مقایسه خصوصیات شیمیایی ورمی کمپوست با کمپوست معمولی

جدول زیر وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست را با استفاده از مواد زائد آلی مختلف بعنوان منبع غذایی نشان می دهد :

ماده آلی مقدار موجود در ورمی کمپوست
کربن آلی 15/9%  تا 98/17%
نیتروژن کل 5/0 %  تا 15/1 %
فسفر 1/0 %  تا 3/0%
سدیم 06/0 %  تا 3/0%
کلسیم و منیزیم 67/22 %  تا gr 100/meq 70%
مس 2  تا ppm 5/9%
آهن 2  تا ppm  9/3%
روی 7/5  تا ppm  5/11%
گوگرد 128   تا ppm  548

جدول 2- وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست

مواد مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم ها

کرم های خاکی نقش مهمی در اکولوژی خاک بازی می کنند. در واقع خاک از طریق نرم کردن دائمی ، به هم زدن و هوادهی توسط فعالیت کرم های خاکی حاصلخیز تر می شود. کرم ها می توانند از تمامی اشکال زائدات غذایی، زائدات کشاورزی ، کاغذ ، مقوا و خارو خاشاک حیاط و باغچه تغذیه کنند.زائدات حیاط و باغچه از قبیل برگ ها ، علف های چیده شده ، کاه و پوشال و زائدات غیر چوبی گیاهان می توانند به کمپوست تبدیل گردند. اگر علف های چیده شده (چمن) برای تولید کمپوست بکار روند توصیه می شود که آنها را  برای جلوگیری از محدود شدن جریان هوا با دیگر زائدات حیاط مخلوط کنیم. زائدات آشپزخانه مانند ضایعات سبزیجات ، تفاله چای و قهوه و پوسته تخم مرغ نیز می بایست به آن افزود شوند.

روزنامه های سیاه و سفید معمولی نیز می توانند کمپوست شوند هرچند ظرفیت نیتروژن آنها پائین است و در نتیجه سرعت تجزیه را کاهش می دهند . اگر کاغذ کمپوست شود نباید بیش از (15%) وزن کل مواد توده کمپوست باشد.

زائدات کشاورزی شامل باقیمانده محصولات و محصولات جانبی آنها مانند زائدات غلات ، دانه های روغنی ، نیشکر ساقه ذرت ، کتان ، کنف ، محصولات فرعی کارخانجات روغن ، کارخانجات چای و شکر و صنایع مرتبط با میوه و سبزیجات دارای قابلیت تبدیل به ورمی کمپوست هستند.

کیفیت محصول تولید شده با بکار بردن کود آلی افزایش می یابد . این ماده ظرفیت آمیلاز را در برنج ، محتوای روغن را در دانه های روغنی و میزان پروتئین را در ذرت افزایش می دهد.

زائدات آلی قابل تجزیه بیولوژیکی که معمولا به عنوان ماده اولیه در پرورش کرم و تولید کمپوست از کرم ها استفاده شوند به قرار زیر می باشند:

<!–[if !supportLists]–>1-    <!–[endif]–>زائدات کشاورزی از قبیل باقیمانده محصولات ، زائدات سبزیجات ، تفاله نیشکر و …

<!–[if !supportLists]–>2-    <!–[endif]–>لجن باقیمانده از تولید بیوگاز

<!–[if !supportLists]–>3-    <!–[endif]–>فضولات احشام ( فضولات گاو ، گوسفند و … )

<!–[if !supportLists]–>4-    <!–[endif]–>زائدات شهری ( زباله شهری)

<!–[if !supportLists]–>5-    <!–[endif]–>زباله های صنعتی

<!–[if !supportLists]–>6-     <!–[endif]–>زائدات گیاهان از قبیل برگ و خاک اره و …

تغذیه کرم های خاکی

توجه به این نکته ضروریست که کرم ها با فلزات ، فویل ، پلاستیک ، مواد شیمیایی ، روغن ، حلال ها ، حشره کش ، صابون ، رنگ و … تغذیه نشوند . همچنین بایداز تمامی انواع مرکبات (پرتقال ، لیمو شیرین و گریپ فروت ) ، پیاز ، سیر ، میخک ، غذاهای پرادویه و خیلی تند و غذاهای اسیدی اجتناب نموده همینطور نباید از خرزهره و دیگر گیاهان سمی ، گوشت ، مرغ ، لبنیات ، فضولات سگ و گربه برای تغذیه کرم ها استفاده گردد. گیاهان که با آفت کش یا علف کش سمپاشی شده اند نباید در فرآیند کمپوست سازی استفاده شوند.

 

مواد شیمیایی مبنا (%) مبنا (در 100% ماده خشک)
رطوبت 7/7
پروتئین خام 27/56 95/60
خاکستر کل 49/10 36/11
فیبر خام 01/1 09/1
فسفر 25/1 36/1
چربی 05/6 55/6
سیلیس 76/3 07/4

 

جدول 3- ترکیب شیمیایی غذای کرم های کمپوست

برخی مواد به این علت که سلامتی انسان را به خطر می اندازد و یا مایه رنجش انسان می شوند، نباید برای تولید کود استفاده شوند . افزودن مدفوع انسان و حیوانات خانگی مانند سگ توصیه نمی شود ، زیرا باعث انتقال بیماری می شوند . گوشت ، استخوان ، تخم مرغ و محصولات لبنی نباید اضافه شود، چرا که باعث جلب جوندگان (موش) به محل می شوند. اغلب ارگانیسم های بیماریزای گیاهی و بذر علف های هرز در طی فرآیند کمپوست سازی ، زمانی که دما در مرکز توده به ( 160- 150 ) درجه فارنهایت می رسد از بین می روند. کرم ها در صورت ایجاد شرایط کاملا ایده آل از لحاظ رطوبت و غذا ، روزانه به اندازه وزن خودشان زائدات را مصرف می کنند. اگر مواد غذایی خرد شوند، خوردن مواد برای کرم ها راحت تر خواهد بود.

تولید ورمی کمپوست خود به دو صورت زیر انجام می شود :

الف ) ورمی کمپوست خانگی

ب) ورمی کمپوست در هوای آزاد

ورمی کمپوست خانگی خاص مناطق سرپوشیده است که از کود در برابر تغییرات شدید رطوبت و دما محافظت می کند.

تولید ورمی کمپوست در هوای آزاد خود به دو روش انجام می گیرد:

ب-1 ) پرورش کرم خاکی در محل :

در حقیقت فعالیت کرم در مزارع شخم زده شده پس از برداشت محصول و یا پرورش کرم خـــاکی در باغ و باغچه می باشد.

ب-2 ) ورمی کمپوست در توده های روباز :

چنانچه در شرایطی سایبان و یا فضای سرپوشیده در دسترس نباشد ، واحد ورمی کمپوست ممکن است بصورت توده روباز مستقر شود. محلی که برای توده روباز انتخاب می شود به منظور جلوگیری از جمع شدن آب باران در طی فصل بارندگی ، نمی بایست در جای گود باشد ، زیرا اثرات زیانباری بر فعالیت کرم ها خواهد داشت . اندازه مناسب توده ها ( 10 × 3 × 5/1) فوت می باشد.

کرم های تولید کننده کمپوست

دو نوع کرم که استفاده از آنها برای تولید کرم رایج تر است Eisenia Foetida   و Lambericus Rubellus  هستند . این کرم ها به دلیل توانایی در سازگاری با شرایط محیطی، غالبا متداولترین انواع موجود هستند که کاملا برای زندگی در شرایط خانگی و یا سرپوشیده و آزاد مناسب هستند.

*تولید ورمی کمپوست در توده های روباز

تجهیزات مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم

الف) هوادهی :

معمولا با افزودن برخی از انواع عناصر حجیم ( کاه ، علف های هرز بدون بذر) با ایجاد خلل و فرج باعث انجام عمل هوادهی  به صورت طبیعی می شود . اگر توده کود در اثر وزن خودش نشست کرده و فشرده شود ، می توان با زیر رو کردن توده ، عمل هوادهی را انجام داد.تقریبا هر 2 یا 3 هفته یکبار ، چند اینچ بالایی بستر می بایست به آرامی به هم زده شود تا گازهای انبار شده ، اجازه فرار یابند.  این کار باعث جلوگیری از متراکم شدن بیش از اندازه بستر نیز می شود.

ب) رطوبت :محتویات توده باید مرطوب نگه داشته شوند ولی نباید اشباع شود ، چرا که باعث خفگی کرم ها می گردد . در مناطق گرم در فصل تابستان برای جلوگیری از خشک شدن توده ، استفاده از پوشش های حصیری مفید است.

ج)  دما :دمای مورد نیاز برای بدست آوردن نتیجه مطلوب در فرآیند کمپوست سازی ( 30-20) درجه سانتیگراد می باشد. هرچند بقای کرم های خاکی در دماهای پائین تر از این مقدار و بالاتر از 48 درجه نیز امکان پذیر است با وجود آنکه افزایش دما ، موحب بالا رفتن سرعت تجزیه می شود گرما دادن توده ها برای تجزیه بیشتر، درست  نیست . کرم ها در برابر تغییرات شدید دمایی در یک فاصله زمانی کوتاه ، مقاومت چندانی از خود نشان نمی دهند.

د ) ظرف :شکل و اندازه ظرف ورمی کمپوست، بسته به شرایط به مقدار زائداتی که به کمپوست تبدیل می شوند و تعداد کرمهایی که کشت می دهیم ارتباط دارد. به طور متوسط 2000 کرم بالغ می توانند در ظرفی با ابعاد یک متر نگهداری شوند و قادر خواهند بود تقریبا 200 کیلوگرم  زائدات را در هر ماه به ورمی کمپوست تبدیل نمایند. جنس ظرف ها می تواند از جنس چوب پرداخت نشده غیر آروماتیک یا پلاستیک باشد . اگر محیط پرورش کرم بیرون از خانه باشد ، استفاده از ظرف های چوبی جهت حفظ درجه حرارت مناسب بهتر است .

ه) مواد بستر ( Bedding Material ) : گاهی اوقات جهت تغذیه بهتر کرم ها از یک لایه قابل تجزیه زیستی استفاده می شود . مراد بستر  ممکن است از روزنامه غیر براق پاره شده ، کاغذ کامپیوتر ،مقوا ، برگهای خرد شده ، کاه ، علف خشک یا گیاهان مرده ، خاک اره خزه پوسیده یا کمپوست تشکیل شده باشد

 

تولید برق از زباله در نیروگاه بیوگاز در شیراز …

86/07/05

استفاده از زباله برای تولید برق و راه اندازی نیروگاه‌هایی موسوم به بیوگاز به عنوان طرحی نو و حرکتی نو اندیشانه در شیراز در حال شکل‌گیری و اجرا است.

به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی، پیشرفت روز افزون تکنولوژی ، توسعه زندگی شهری ، تولید ویرانگر زباله‌های شهری در کلان شهرها و نیاز بیشتر به انرژی پاک برای زیستن از جمله مولفه‌هایی است که استفاده از این نوع نیروگاه‌ها را اجتناب ناپذیر می‌کند. در حقیقت راه اندازی نیروگاه‌های بیو گاز با یک تیر دو هدف زدن است به طوری که از یک سو فرایند امحای زباله‌های شهری انجام می‌شودو از سوی دیگر از این نوع زباله‌ها در تولید انرژی پاک بهره‌گیری می‌شود.

طرح احداث نیروگاه‌بیوگاز درشیراز و استفاده از زباله‌های شهری در تولید انرژی در این کلان شهر از سال‌ها پیش در حال مطالعه بود و اکنون به مرحله اجرا و سرانجام رسیده است. مدیر عامل سازمان تنظیف و بازیافت مواد شهرداری شیراز در این‌باره گفت: برای اولین بار در کشور نیروگاه برق بیوگاز در شیراز احداث می‌شود. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی رمضان امینی سه شنبه در جمع خبرنگاران افزود: استان فارس به‌عنوان اولین استان پیگیر در تاسیس این نیروگاه از سال ‪ ۷۸در این زمینه فعال بوده است و طرح آن را به اجرا گذاشته است.

وی افزود: اولین نیروگاه بیوگاز کشور هفته جاری با حضور وزیر کشور و مسوولان استانی در شیراز راه اندازی می‌شود. وی گفت: نیروگاه برق بیوگاز با ظرفیت یک هزارو ‪ ۶۵کیلو وات ساعت توسط سازمان تنظیف و بازیافت مواد شهرداری شیراز و با مشارکت بخش خصوصی در محل سایت پسمانده‌های شیراز واقع در برم شور احداث شده است. امینی افزود:تاقبل ازسال ‪ ۷۶تمام پس مانده‌هادر محل کیان آباد پایین تر از شهرک میانرود در جنوب شیراز دفن می‌شد که به علت همجواری این سایت با شهر و جلوگیری از آلودگی‌های زیست محیطی و بهداشتی از سال ‪ ۷۶محل دفن پسمانده هابه محل فعلی انتقال داده شد و این محل در زمینی به مساحت دو هزارو ‪ ۱۷۹هکتار است.

وی گفت:‪ ۴۰هکتار از این زمین مختص سایت دفن زباله‌ها و ‪ ۳۰هکتار هم مختص مجتمع صنعتی بازیافت و مابقی حریم جانبی و فضای سبز شهرداری شیراز است و از این مساحت تا به حال بیش از هزار و‪۲۰۰ه کتار زیتون کاری شده و نزدیک به ‪ ۳۰تن زیتون امسال از این محل برداشت می‌شود. مدیر عامل سازمان تنظیف و بازیافت مواد شهرداری شیراز گفت: در اثر دفن زباله‌ها به خصوص موادآلی تجدید پذیر و فعل و انفعالات بی‌هوازی مواد گازهای متان، اکسیژن، دی اکسید کربن و نیتروژن تولید می‌شود که نزدیک به ‪ ۶۰درصد گاز متصاعد از آن متان و ‪ ۳۰درصد دی اکسید کربن و مابقی گازهای دیگر است. امینی افزود: این گازها هم برای آلوده کردن آب‌های زیرزمینی و انفجارات درون زمین و هم برای افزایش گازهای گلخانه‌ای و ایجاد اشتعال و آتش سوزی و آثار زیانبار آن برای محیط زیست فوق‌العاده زیانبار است بنابراین برای اولین بار در سال ‪ ۷۸در کشور شهرداری شیراز چاهکی به ابعاد ‪ ۲/۵در ‪ ۲/۵و به عمق شش متراحداث کرد ودر همان سال بحث جمع آوری، هدایت و سوزاندن این گازها به صورت آزمایشی انجام گرفت.

وی بیان کرد: به دنبال آن شهرداری شیراز و سازمان تنظیف مواد جمع آوری و سوزاندن گازهای حاصل از دفن بی‌هوازی زباله‌های شیراز را در دستور کار خود قرار داد که از سال ‪ ۸۰اقدام به لوله‌گذاری و هدایت گازهای حاصل از دفن پسمانده‌های زباله‌های شیراز کرد و امسال هم نزدیک به پنج هزارو ‪۴۰۰ متر طول لوله‌گذاری در محل سایت دفن برای استحصال گاز انجام شده است. امینی ادامه داد: بدنبال این اقدام خیلی از کلان شهرها کارشناسان خود را به شیراز اعزام نمودندو از کارشناسان سازمان تنظیف و مواد شهر شیراز این طرح‌ها را اخذ و پس از شیراز در برخی از شهرها پروژه‌احداث نیروگاه بیو گاز آغاز شد. مدیرعامل سازمان تنظیف مواد شهرداری شیراز گفت: اثرات جمع آوری و هدایت این گازها قابل بررسی است، اینک درهر ساعت ‪ ۷۰۰متر مکعب گاز در سایت دفن زباله شیراز تولید می‌شود، سازمان تنظیف و مواد شهرداری شیراز از طریق سازمان انرژی‌های نو احداث نیروگاه برق را در دستور کار خود قرار داده است. امینی‌افزود:احداث‌این نیروگاه‌دارای تاثیرات زیست محیطی وجمع‌آوری و هدایت این گازها که به عنوان سوخت نیروگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد و جریان الکتریسیته و برق هم تولید می‌کند،برق تولیدی به شبکه برق سراسری به طور متوسط هر کیلو وات ساعت ‪ ۵۵هزار تومان فروخته می‌شود که قرارداد آن منعقد شده و سازمان انرژی نو متعهد شده به مدت ‪ ۱۳سال برق تولیدی این نیروگاه را خریداری کند.

وی گفت:زباله‌هایی که دفن می‌شود از بین دوتاشش ماه این زباله‌ها تولید گاز می‌کنند و عواملی که بر تولید گاز این زباله‌ها موثراست می‌توان به خود موادآلی تجدیدپذیر در زباله‌ها،رطوبت آنها و نحوه توزیع و دفن آنها و میزان آبی که به سایت دفن نفوذ می‌کند اشاره کرد. امینی گفت: با توجه به اینکه روزانه به طور متوسط ‪ ۹۰۰تن زباله در سایت دفن می‌شود یقینا با افزایش گازهای استحصالی این امکان وجود دارد که به فکر توسعه نیروگاه باشیم. امینی اعتبار نیروگاه را ‪ ۱۴میلیارد ریال و مدت اجرایی آن را شش ماه ذکر کرد و افزود: ‪ ۴۰درصد این پروژه متعلق به یک شرکت چینی است

ورمـی کمـپوسـت …

86/07/06

موارد کاربرد کرم ها

الف –  توسعه خاک های زراعی ، تجدید خاک ، تفکیک مواد آلی گیاهان ، هوادهی و زهکشی خاک

ب –  تولید محصولات مفید از قبیل کود حاصل از فعالیت کرم ها ، استفاده از بافتهای بدن کرم ها برای تغذیه حیوانات.

ج-  حفظ کیفیت محیط زیست و پایش محیط زیست برای حاصلخیزی موادآلی و فلزات سنگین خاک ، آلودگی مواد سمی غیرقابل تجزیه زیستی و…

تبدیل زباله به بهره اقتصادی

پتانسیل تولید پول از پرورش کرم آنقدر جذاب است که به سرعت به یک صنعت مترقی تبدیل شده است. سه مولفه کلیدی از پرورش کرم بصورت تجاری وجود دارد که جاذبه کنونی و پتانسیل آتی این کار را نشان می دهد

الف) کرم ها قادرند مقادیر زیادی از زائدات را که ناشی از توسعه جامعه هستند به کود تبدیل نمایند.

ب) جمعیت کرم ها در عرض دو تا چهار ماه 2 برابر می شود. بنابراین در صورت اخذ سفارش برای پرورش کرم ها، فروش و تحویل انها در یک دوره زمانی نسبتا کوتاه امکان پذیر می باشد.

ج ) محصول فعالیت کرم تولید کننده کمپوست، بسیار با ارزش است که توسط باغبان ها ،گلخانه داران و کشاورزان درخواست می شود .مطالعات بر روی ورمی کمپوست غنی از مواد غذایی، برتری آن را به کمپوست و کود های مصنوعی نشان می دهد.

کود حاصله ، حاوی مواد مغذی برای گیاهان است که با غشاهای مخاطی که توسط کرم ترشح می شود پوشانده میگردد . این غشاها به آرامی حل شده و از شدت شسته شدن مواد غذایی اصلی جلوگیری به عمل می آورند . محصول بدست آمده ، ریشه گیاهان را از گرمای شدید محافظت نموده ، فرسایش را کاهش داده و علف های هرز را کنترل می نمایند.

ترکیب شیمیایی ورمی کمپوست

اغلب مواد زائد آلی قابل تجزیه بیولوژیکی می توانند به کود تبدیل شوند. حدود ( 10% – 5 ) موادی که توسط کرم بلعیده می شوند در بافت های بدن کرم به منظور رشد و فعالیتهای متابولیک جذب و بقیه مواد به صورت کودهای گرانولی ( CAST  ) دفع می شوند. فرآیند تجزیه حتی پس از خروج (CAST) با استقرار میکرو ارگانیسم ها ادامه پیدا می کند.

سطوح مواد مغذی موجود در ورمی کمپوست بسته به مواد خام مورد استفاده کرم بسیار متفاوت خواهد بود. اضافه شدن مواد معدنی به خاک ، به منابع مواد زائد و دیگر خصوصیات خاک بستگی دارد. علاوه بر درشت مغذی های عادی ، ورمی کمپوست اغلب ریز مغذی های ضروری را برای رشد گیاهان فراهم می کند.

 

پارامتر ورمی کمپوست کمپوست معمولی
PH 80/6 80/7
EC(mmhos/cm) 70/11 60/3
کل نیتروژن کجلدال (%) 94/1 8/0
 نیتروژن نیتراته ( (ppm 2/902 5/156
فسفر 47/0 35/0
پتاسیم 7/0 48/0
کلسیم 40/4 27/2
سدیم 02/0 01/0<
منیزیم 46/0 57/0
آهن 7563 11690
روی 278 128
منگنز 475 414
مس 27 17
بور 34 25
آلومینیوم 7012 7380

 

جدول 1- مقایسه خصوصیات شیمیایی ورمی کمپوست با کمپوست معمولی

جدول زیر وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست را با استفاده از مواد زائد آلی مختلف بعنوان منبع غذایی نشان می دهد :

ماده آلی مقدار موجود در ورمی کمپوست
کربن آلی 15/9%  تا 98/17%
نیتروژن کل 5/0 %  تا 15/1 %
فسفر 1/0 %  تا 3/0%
سدیم 06/0 %  تا 3/0%
کلسیم و منیزیم 67/22 %  تا gr 100/meq 70%
مس 2  تا ppm 5/9%
آهن 2  تا ppm  9/3%
روی 7/5  تا ppm  5/11%
گوگرد 128   تا ppm  548

جدول 2- وضعیت مواد غذایی موجود در ورمی کمپوست

مواد مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم ها

کرم های خاکی نقش مهمی در اکولوژی خاک بازی می کنند. در واقع خاک از طریق نرم کردن دائمی ، به هم زدن و هوادهی توسط فعالیت کرم های خاکی حاصلخیز تر می شود. کرم ها می توانند از تمامی اشکال زائدات غذایی، زائدات کشاورزی ، کاغذ ، مقوا و خارو خاشاک حیاط و باغچه تغذیه کنند.زائدات حیاط و باغچه از قبیل برگ ها ، علف های چیده شده ، کاه و پوشال و زائدات غیر چوبی گیاهان می توانند به کمپوست تبدیل گردند. اگر علف های چیده شده (چمن) برای تولید کمپوست بکار روند توصیه می شود که آنها را  برای جلوگیری از محدود شدن جریان هوا با دیگر زائدات حیاط مخلوط کنیم. زائدات آشپزخانه مانند ضایعات سبزیجات ، تفاله چای و قهوه و پوسته تخم مرغ نیز می بایست به آن افزود شوند.

روزنامه های سیاه و سفید معمولی نیز می توانند کمپوست شوند هرچند ظرفیت نیتروژن آنها پائین است و در نتیجه سرعت تجزیه را کاهش می دهند . اگر کاغذ کمپوست شود نباید بیش از (15%) وزن کل مواد توده کمپوست باشد.

زائدات کشاورزی شامل باقیمانده محصولات و محصولات جانبی آنها مانند زائدات غلات ، دانه های روغنی ، نیشکر ساقه ذرت ، کتان ، کنف ، محصولات فرعی کارخانجات روغن ، کارخانجات چای و شکر و صنایع مرتبط با میوه و سبزیجات دارای قابلیت تبدیل به ورمی کمپوست هستند.

کیفیت محصول تولید شده با بکار بردن کود آلی افزایش می یابد . این ماده ظرفیت آمیلاز را در برنج ، محتوای روغن را در دانه های روغنی و میزان پروتئین را در ذرت افزایش می دهد.

زائدات آلی قابل تجزیه بیولوژیکی که معمولا به عنوان ماده اولیه در پرورش کرم و تولید کمپوست از کرم ها استفاده شوند به قرار زیر می باشند:

<!–[if !supportLists]–>1-    <!–[endif]–>زائدات کشاورزی از قبیل باقیمانده محصولات ، زائدات سبزیجات ، تفاله نیشکر و …

<!–[if !supportLists]–>2-    <!–[endif]–>لجن باقیمانده از تولید بیوگاز

<!–[if !supportLists]–>3-    <!–[endif]–>فضولات احشام ( فضولات گاو ، گوسفند و … )

<!–[if !supportLists]–>4-    <!–[endif]–>زائدات شهری ( زباله شهری)

<!–[if !supportLists]–>5-    <!–[endif]–>زباله های صنعتی

<!–[if !supportLists]–>6-     <!–[endif]–>زائدات گیاهان از قبیل برگ و خاک اره و …

تغذیه کرم های خاکی

توجه به این نکته ضروریست که کرم ها با فلزات ، فویل ، پلاستیک ، مواد شیمیایی ، روغن ، حلال ها ، حشره کش ، صابون ، رنگ و … تغذیه نشوند . همچنین بایداز تمامی انواع مرکبات (پرتقال ، لیمو شیرین و گریپ فروت ) ، پیاز ، سیر ، میخک ، غذاهای پرادویه و خیلی تند و غذاهای اسیدی اجتناب نموده همینطور نباید از خرزهره و دیگر گیاهان سمی ، گوشت ، مرغ ، لبنیات ، فضولات سگ و گربه برای تغذیه کرم ها استفاده گردد. گیاهان که با آفت کش یا علف کش سمپاشی شده اند نباید در فرآیند کمپوست سازی استفاده شوند.

 

مواد شیمیایی مبنا (%) مبنا (در 100% ماده خشک)
رطوبت 7/7
پروتئین خام 27/56 95/60
خاکستر کل 49/10 36/11
فیبر خام 01/1 09/1
فسفر 25/1 36/1
چربی 05/6 55/6
سیلیس 76/3 07/4

 

جدول 3- ترکیب شیمیایی غذای کرم های کمپوست

برخی مواد به این علت که سلامتی انسان را به خطر می اندازد و یا مایه رنجش انسان می شوند، نباید برای تولید کود استفاده شوند . افزودن مدفوع انسان و حیوانات خانگی مانند سگ توصیه نمی شود ، زیرا باعث انتقال بیماری می شوند . گوشت ، استخوان ، تخم مرغ و محصولات لبنی نباید اضافه شود، چرا که باعث جلب جوندگان (موش) به محل می شوند. اغلب ارگانیسم های بیماریزای گیاهی و بذر علف های هرز در طی فرآیند کمپوست سازی ، زمانی که دما در مرکز توده به ( 160- 150 ) درجه فارنهایت می رسد از بین می روند. کرم ها در صورت ایجاد شرایط کاملا ایده آل از لحاظ رطوبت و غذا ، روزانه به اندازه وزن خودشان زائدات را مصرف می کنند. اگر مواد غذایی خرد شوند، خوردن مواد برای کرم ها راحت تر خواهد بود.

تولید ورمی کمپوست خود به دو صورت زیر انجام می شود :

الف ) ورمی کمپوست خانگی

ب) ورمی کمپوست در هوای آزاد

ورمی کمپوست خانگی خاص مناطق سرپوشیده است که از کود در برابر تغییرات شدید رطوبت و دما محافظت می کند.

تولید ورمی کمپوست در هوای آزاد خود به دو روش انجام می گیرد:

ب-1 ) پرورش کرم خاکی در محل :

در حقیقت فعالیت کرم در مزارع شخم زده شده پس از برداشت محصول و یا پرورش کرم خـــاکی در باغ و باغچه می باشد.

ب-2 ) ورمی کمپوست در توده های روباز :

چنانچه در شرایطی سایبان و یا فضای سرپوشیده در دسترس نباشد ، واحد ورمی کمپوست ممکن است بصورت توده روباز مستقر شود. محلی که برای توده روباز انتخاب می شود به منظور جلوگیری از جمع شدن آب باران در طی فصل بارندگی ، نمی بایست در جای گود باشد ، زیرا اثرات زیانباری بر فعالیت کرم ها خواهد داشت . اندازه مناسب توده ها ( 10 × 3 × 5/1) فوت می باشد.

کرم های تولید کننده کمپوست

دو نوع کرم که استفاده از آنها برای تولید کرم رایج تر است Eisenia Foetida   و Lambericus Rubellus  هستند . این کرم ها به دلیل توانایی در سازگاری با شرایط محیطی، غالبا متداولترین انواع موجود هستند که کاملا برای زندگی در شرایط خانگی و یا سرپوشیده و آزاد مناسب هستند.

*تولید ورمی کمپوست در توده های روباز

تجهیزات مورد نیاز برای تولید کود توسط کرم

الف) هوادهی :

معمولا با افزودن برخی از انواع عناصر حجیم ( کاه ، علف های هرز بدون بذر) با ایجاد خلل و فرج باعث انجام عمل هوادهی  به صورت طبیعی می شود . اگر توده کود در اثر وزن خودش نشست کرده و فشرده شود ، می توان با زیر رو کردن توده ، عمل هوادهی را انجام داد.تقریبا هر 2 یا 3 هفته یکبار ، چند اینچ بالایی بستر می بایست به آرامی به هم زده شود تا گازهای انبار شده ، اجازه فرار یابند.  این کار باعث جلوگیری از متراکم شدن بیش از اندازه بستر نیز می شود.

ب) رطوبت :محتویات توده باید مرطوب نگه داشته شوند ولی نباید اشباع شود ، چرا که باعث خفگی کرم ها می گردد . در مناطق گرم در فصل تابستان برای جلوگیری از خشک شدن توده ، استفاده از پوشش های حصیری مفید است.

ج)  دما :دمای مورد نیاز برای بدست آوردن نتیجه مطلوب در فرآیند کمپوست سازی ( 30-20) درجه سانتیگراد می باشد. هرچند بقای کرم های خاکی در دماهای پائین تر از این مقدار و بالاتر از 48 درجه نیز امکان پذیر است با وجود آنکه افزایش دما ، موحب بالا رفتن سرعت تجزیه می شود گرما دادن توده ها برای تجزیه بیشتر، درست  نیست . کرم ها در برابر تغییرات شدید دمایی در یک فاصله زمانی کوتاه ، مقاومت چندانی از خود نشان نمی دهند.

د ) ظرف :شکل و اندازه ظرف ورمی کمپوست، بسته به شرایط به مقدار زائداتی که به کمپوست تبدیل می شوند و تعداد کرمهایی که کشت می دهیم ارتباط دارد. به طور متوسط 2000 کرم بالغ می توانند در ظرفی با ابعاد یک متر نگهداری شوند و قادر خواهند بود تقریبا 200 کیلوگرم  زائدات را در هر ماه به ورمی کمپوست تبدیل نمایند. جنس ظرف ها می تواند از جنس چوب پرداخت نشده غیر آروماتیک یا پلاستیک باشد . اگر محیط پرورش کرم بیرون از خانه باشد ، استفاده از ظرف های چوبی جهت حفظ درجه حرارت مناسب بهتر است .

ه) مواد بستر ( Bedding Material ) : گاهی اوقات جهت تغذیه بهتر کرم ها از یک لایه قابل تجزیه زیستی استفاده می شود . مراد بستر  ممکن است از روزنامه غیر براق پاره شده ، کاغذ کامپیوتر ،مقوا ، برگهای خرد شده ، کاه ، علف خشک یا گیاهان مرده ، خاک اره خزه پوسیده یا کمپوست تشکیل شده باشد

 

 

 


دیدگاهتان را بنویسید