قیمت تمام شده، صورت سود و زیان پایان نامه ها و مقالات

مدیران، اطلاعات کامل و مربوطی برای مقاصد گزارشگری برون سازمانی فراهم می‌آورد.

۷-۲ عناصر تشکیل دهنده بهای تمام شده:
عناصر تشکیل دهنده بهای تمام شده محصولات تولیدی به طور کلی شامل اقلام زیر می‌باشد:
۱ـ مواد مستقیم
۲ـ دستمزد مستقیم
۳ـ سربار کارخانه
هر نوع موادی که برای تولید مستقیما بکار می‌رود و یک جزء اصلی و قابل شناسایی محصول تکمیل شده را تشکیل می‌دهد مواد مستقیم نامیده می‌شود مانند ورقه آهن در تولید یخچال.
حقوق و دستمزد کارکنانی که بطور مستقیم در تولید محصول دخالت دارند و مواد مستقیم را به محصول تبدیل می‌کنند، دستمزد مستقیم نامیده می‌شود، مانند حقوق کارکنان قسمت پخت قند کله.
تمام هزینه‌های منظور شده در جریان تولید به جزء مواد مستقیم و دستمزد مستقیم، به عنوان سربار کارخانه تلقی می‌شود از قبیل مواد غیر مستقیم، دستمزد غیر مستقیم و سایر هزینه‌های غیر مستقیم تولیدی.
اصطلاحاً جمع هزینه‌های مواد مستقیم و دستمزد مستقیم و سربار کارخانه را بهای تولید یا بهای ساخت گویند و جمع هزینه‌های مواد مستقیم و دستمزد مستقیم را بهای اولیه و جمع دستمزد مستقیم و سربار کارخانه را هزینه‌های تبدیل گویند.
سایر هزینه‌هایی که در یک موسسه تولیدی واقع می‌شوند هزینه‌های دوره نامیده می‌شوند. مانند هزینه‌های توزیع و فروش و اداری و تشکیلاتی که در پایان سال مالی به حساب سود و زیان انتقال می‌یابند.

شکل ۲ـ۲
۸-۲ سیستمهای هزینه‌یابی:
۹-۲ سیستمهای هزینه‌یابی سنتی و روشهای مربوطه:
هزینه‌یابی عبارتست از طبقه‌بندی و تخصیص صحیح هزینه‌ها به منظور تعیین بهای تمام شده محصولات و خدمات واحد تجاری و تنظیم و ارائه اطلاعات مربوط و سودمند به طوری که بتواند در تصمیم‌گیری و کنترل عملیات مدیران و صاحبان واحد به آنان کمک نماید. بنابراین زمانیکه مبحث از هزینه‌یابی است منظور یک یا چند مورد از موارد زیر است:
الف) تعیین بهای تمام شده ساخت یک محصول
ب) تعیین بهای تمام شده انجام دادن یک مزیت
ج) تعیین روشی که بوسیله آن بتوان هزینه‌ها را کنترل کرد.
در دو سیستم هزینه‌یابی سفارش کار و هزینه‌یابی مرحله‌ای می‌توان از هزینه‌یابی مستقیم یا هزینه‌یابی جذبی استفاده نمود. (عالی‌ور ـ عزیز)
۱-۹-۲ هزینه‌یابی مستقیم (نهایی)
هزینه‌یابی مستقیم که هزینه‌یابی نهایی یا متغیر نیز نامیده می‌شود بر این اساس استوار است که کلیه هزینه‌های تولید ارتباط مستقیم به محصولات ساخته شده ندارد و تنها باید آندسته از هزینه‌ها را به محصولات تولید شده سرشکن کرد که بطور کاملا محسوسی متناسب با حجم تولید تغییر می‌نماید در این روش هزینه‌های ساخت به هزینه‌های ثابت و متغیر تفکیک می‌شوند و فقط هزینه‌های تغییر ساخت در بهای تمام شده محصول منظور شده و به عنوان هزینه محصول ساخته می‌شود و بقیه هزینه‌های کارخانه که در حقیقت هزینه‌های غیر قابل اجتناب هستند به عنوان هزینه دوره شناخته شده و در حساب سود و زیان منعکس می‌گردند.
هزینه‌یابی مستقیم بر این منطق استوار است که هزینه‌های متغیر ساخت تنها هزینه‌هایی هستند که مستقیما در نتیجه تولید محصول بوجود می‌آیند و می‌توان آنها را به حساب محصول منظور نمود در حالیکه هزینه‌های ثابت که هزینه‌های مربوط به آمادگی کارخانه برای تولید بوده و صرفنظر از میزان تولید وجود خواهند داشت بعنوان هزینه دوره تلقی می‌شوند.
در جدول زیر صورت سود و زیان و نحوه محاسبه موجودی پایان دوره در روش هزینه‌یابی مستقیم ارائه شده است. (عالی‌ور ـ عزیز)

شرکت تولیدی X
صورت حساب سود و زیان
برای دوره منتهی به …

ریال
ریال
فروش
کسرمی‌شود هزینه‌های متغیر:

**
مواد مستقیم
*

دستمزد مستقیم
*

سربار متغیر کارخانه
*

هزینه‌های متغیر فروش و اداری
*

حاشیه سود (سودنهایی)

(**)

**
کسر می‌شود: هزینه‌های ثابت
*

سربار ثابت کارخانه
*

هزینه‌های ثابت فروش و اداری
*

سود خالص

(**)

**
جدول ۳ـ۲
۲-۹-۲ هزینه‌یابی جذبی: در روشهای معمول هزینه‌یابی برای رسیدن به بهای تمام شده محصول کلیه هزینه‌های کارخانه یا هزینه‌های تولید را به حساب بهای تمام شده محصول منظور نموده و فقط هزینه‌های غیر تولیدی را که مستقیماً با ساخت محصول ارتباط ندارد به حساب بهای تمام شده محصول منظور نمی‌کنند. این روش هزینه‌یابی را بطور کلی هزینه‌یابی جذبی یا هزینه‌یابی کامل گویند.
در هزینه‌یابی جذبی تفاوت اصلی بین هزینه محصول و هزینه دوره یا هزینه‌های تولیدی و غیر تولیدی می‌باشد، طبق این روش تا زمانیکه کالای ساخته شده بفروش رسیده باشد سربار ثابت کارخانه در سود موسسه تاثیری ندارد (مگر تا حدودی که کسر یا اضافه جذب سربار وجود داشته باشد). (عالی‌ور ـ عزیز)
جدول ۴ـ۲ نشاندهنده چارچوب صورت سود و زیان مبتنی بر روش هزینه‌یابی می‌باشد.
شرکت تولیدی Y
صورت حساب سود و زیان
برای دوره منتهی به …

ریال
ریال
فروش
کسرمی‌شود بهای تمام شده کالای فروش رفته

**
مواد مستقیم
*

دستمزد مستقیم
*

سربار متغیر کارخانه
*

سربار ثابت کارخانه
*

سود ناویژه

(*
*)
**
کسر می‌شود

هزینه‌های فروش و اداری (ثابت و متغیر)
*

سود خالص

(**)
**
جدول ۴ـ۲

نحوه رفتار هزینه‌ها نسبت به سایر کارخانه باعث تفاوت بین هزینه‌یابی جذبی و هزینه‌یابی مستقیم گردیده است. در روش هزینه‌یابی جذبی هزینه‌های سربار، تحت عنوان سربار ساخت اداری و توزیع و فروش طبقه‌بندی می‌شوند، این سربارها طبق روشهای مختلف در بهای تمام شده محصول جذب می‌شوند ولی در هزینه‌یابی مستقیم هزینه‌های سربار را بر حسب نحوه تغییرپذیری اقلام هزینه به هزینه‌های سربار ثابت و سربار متغیر طبقه‌بندی و قسمت متغیر سربار را تحت عنوان هزینه محصول مستقیما به محصول تخصیص می‌دهند و هزینه‌های سربار ثابت تحت عنوان هزینه دوره به سود و زیان منتقل می‌شوند در نتیجه نمی‌توان جمع بهای تمام شده یک محصول یا سود یک محصول را محاسبه کرد ولی می‌توان هزینه نهایی ساخت یک محصول و میزان کمک آن را به جبران و پوشش هزینه‌های ثابت، تامین سود شرکت محاسبه کرد که به نظر بسیاری از حسابداران این اطلاعات، اطلاعات مهمتر و با ارزش‌تری محسوب می‌گردد. استفاده از سیستم هزینه‌یابی مستقیم بندرت مطلوب گزارشات مالی مورد استفاده افراد خارج از واحد تجاری قرار می‌گیرد و دلیل آن این است که هنوز به عنوان یک اصل مورد قبول حسابداری از مقبولیت مجامع حرفه‌ای حسابداری برخوردار نشده است. از امتیازات هزینه‌یابی مستقیم برای مدیریت، آگاهی بر واکنش هزینه تحت شرایط گوناگون عملیاتی و در سطوح متفاوت تولیدی برای اتخاذ تصمیم و برنامه‌ریزی می‌باشد به علاوه طبقه‌بندی هزینه‌ها به متغیر و ثابت در اغلب تجزیه و تحلیل‌ها منجر به برنامه‌ریزی و کنترل از واجبات می‌باشد. (عالی‌ور ـ عزیز)

۱۰-۲ سیستم هزینه‌یابی سفارش کار:
در صورتی که هر محصول یا هر گروه محصول مشابه بطور اساسی با هم تفاوت داشته و بر طبق مشخصات دریافتی از مشتریان یا دستور ساخت تولید می‌شود. باید از یک سیستم هزینه‌یابی استفاده نماید که این سیستم هزینه‌یابی همان سیستم هزینه‌یابی سفارش کار می‌باشد. یک سفارش ممکن است برای یک واحد محصول مانند ساخت یک برج مسکونی یا یک گروه محصول مشابه مانند ساخت ۲۰۰ عدد میز باشد برخی از شرکتهایی که از این سیستم هزینه‌یابی استفاده می‌کنند عبارتند از: شرکتهای پیمانکاری، کشتی سازی، هواپیماسازی، پل‌سازی، تولید اثاثه و غیره.
در سیستم هزینه‌یابی سفارس کار هزینه‌های تولید (مواد مستقیم، دستمزد مستقیم، سربار ساخت) مربوط به هر سفارش در کارت هزینه سفارش مربوط به همان سفارش ثبت می‌شود و بر اساس اطلاعات مندرج در کارت هزینه سفارش قیمت تمام شده هر سفارش تعیین می‌گردد و قیمت تمام شده هر واحد از سفارش به شکل زیر محاسبه می‌شود. (عالی‌ور ـ عزیز)

قیمت تمام شده هر واحد از سفارش =

۱۱-۲ سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای:
هزینه‌یابی مرحله‌ای سیستمی است برای اندازه‌گیری و گزارش قیمت تمام شده محصولات مشابهی که تولید آنها در یک سلسله عملیات تولیدی یکنواخت به صورت انبوه و پیوسته صورت می‌گیرد. تمرکز اصلی در سیستم هزینه‌یابی بر روی مرکز هزینه است این سیستم در صنایع تولیدکننده محصولات شیمیایی، نفت، نساجی، سیمان، قند و شکر و غیره مورد استفاده قرار می‌گیرد به دلیل تولید محصول، بدون وقفه در این صنایع به این سیستم هزینه‌یابی، سیستم هزینه‌یابی پیوسته نیز گفته می‌شود.
هزینه‌یابی مرحله‌ای برای تعیین بهای تمام شده یک محصول در هر یک از مراحل عملیات بهره‌برداری در مواردی بکار می‌رود که مراحل تولیدی دارای یک یا تعدادی از مشخصات زیر باشند:
الف) در مواردی که در یک یا چند مرحله محصولات اصلی متنوعی همزمان تولید می‌شوند که ممکن است با محصولات فرعی همراه باشند یا نباشند.
ب) در مواردی که محصول یک مرحله، ماده اولیه مرحله بعدی را تشکیل می‌دهد.
ج) در مواردی که طی یک یا چند مرحله مواد با محصولات تولید شده از یکدیگر قابل تشخیص نباشد.
هزینه‌یابی مرحله‌ای به سه نوع “مرحله‌ای متوالی”، “مرحله‌ای متوازی”، “مرحله‌ای انتخابی” تقسیم می‌شود که در سیستم مرحله‌ای متوالی محصولات به صورت پی در پی از مراحل مختلف عبور می‌کنند و تکمیل می‌گردند و محصول تکمیل شده در مرحله قبلی، ماده اولیه مرحله بعدی را می‌سازد.
در سیستم مرحله‌ای متوازی دو یا چند مرحله مجزا وجود دارد که دو یا چند محصول از آن عبور می‌کنند و سرانجام در یک مرحله تجمع یافته و ماده اولیه آن مرحله را می‌سازند. انواع مختلف محصولات تولید شده در سیستم مرحله‌ای انتخابی از بعضی مراحل مشترک و مراحل غیر مشترک عبور می‌کنند. و بصورت مجزا یا ترکیبی بعنوان محصول نگهداری می‌گردند.
در روش هزینه‌یابی مرحله‌ای کارخانه را به تعدادی دایره تولیدی یا مرحله تقسیم می‌کنند که هر یک فقط به انجام عملیات منحصر به فردی اختصاص دارد یک مرحله ممکن است شامل چندین مرحله مختلف باشد. که هر کدام از آن مرحله‌ها، دوره تولید یک محصول را تکمیل نموده است. هر سرپرست مسئول است که یک مرحله را تحت مسئولیت خود قرار دهد.
حساب جداگانه‌ای در دفاتر هر مرحله یا دایره افتتاح می‌شود که هزینه مواد اولیه مصرفی و دستمزد پرداختنی و سربار ساخت به آن بدهکار و حاصل فروش خالص محصولات فرعی و ضایعات به آن بستانکار می‌گردد همانطور که گفته شد هزینه تولید هر مرحله به همراه محصول
تکمیل شده به مرحله بعدی منتقل می‌شود و محصول تکمیل شده انتقال یافته به مرحله بعد به منزله ماده اولیه مرحله بعدی محسوب می‌شود این سلسله نقل و انتقالات تا تکمیل محصول در مرحله نهایی تولید همچنان ادامه خواهد یافت بنابراین حساب هزینه در هر مرحله به منزله جزء یا قسمتی از یک حساب ساخت محصول است بطوریکه هزینه تولید در مرحله جداگانه‌ای نشان داده می‌شود که می‌تواند بهای هر واحد محصول را به کمک آن محاسبه کرد. (عالی‌ور ـ عزیز)

۱-۱۱-۲ ویژگی‌های سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای
در صنایعی که کاربرد روش هزینه‌یابی مرحله‌ای مناسب است استفاده از هزینه‌های استاندارد دارای مزایای زیادی است هزینه‌های استاندارد مقیاسهایی را بدست می‌دهد که بوسیله آن می‌توان هزینه‌ها واقعی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. جهت سنجش کفایت عملیات بهره‌برداری از کارخانه و سنجش میزان هزینه‌های تولیدی به مدیران موسسه ترکیب هزینه‌یابی استاندارد یا هزینه‌یابی مرحله‌ای مقیاس بسیار مفیدی برای آن ارائه می‌نماید. در هر صورت ویژگی‌های یک سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای به شرح زیر است:
۱ـ استفاده از گرایش هزینه و تولید به منظور گردآوری، تخصیص و محاسبه بهای تمام شده یک واحد کالای ساخته شده و هزینه کل تولید می‌باشد.
۲ـ کالای در جریان ساخت در پایان عملیات هر دایره بصورت معادل آحاد تکمیل شده بیان می‌شود.
۳ـ اطلاعات مربوط به تولید هر دایره گردآوری و سپس توسط همان دایره گزارش می‌شود.
۴ـ هزینه‌های واقع شده در هر دایره به حساب کالای در جریان ساخت همان دایره به کار برده می‌شود.
۵ـ برای اینکه میانگین بهای تمام شده یک واحد کالای ساخته شده برای یک دوره خاص تعیین شود باید جمع هزینه‌هایی که به حساب هر دایره منظور گردیده بر جمع تعداد کالای تولید شده در آن دایره تقسیم گردد.
۶ـ بهای تمام شده واحدهایی که طی عملیات صنایع گردیده‌اند محاسبه و به بهای تمام شده واحدهای سالم تولید شده اضافه می‌گردد.
۷ـ بهای تمام شده واحدهای تکمیل شده هر دایره به دایره بعد انتقال یافته نهایتا بهای تمام شده کالای تکمیل شده در پایان دوره محاسبه می‌گردد.
سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای به منظور دستیابی به نکات زیر طراحی می‌شود:
۱ـ تخصیص هزینه‌ها به موجودی کالای در جریان ساخت.
۲ـ جمع‌آوری، دستمزد و سربار کارخانه و هزینه‌های مواد هر دایره.
۳ـ انتقال بهای تمام شده موجودی کالای ساخته شده یک دایره به دایره بعد و نهایتا به حساب انبار کالای ساخته شده.
۴ـ تعیین بهای تمام شده یک واحد کالای تولید شده در هر دایره (عالی‌ور ـ عزیز)

۲-۱۱-۲ حسابداری سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای:
۱-۲-۱۱-۲ حسابداری مواد اولیه: در سیستم هزینه‌یابی مرحله‌ای هنگامیکه مواد اولیه‌ای از انبار برای خط تولید ارسال می‌گردد در حواله انبار باید مشخص گردد که مربوط به کدام دایره یا مرحله می‌باشد در این حالت مصرف مواد (انتقال مواد) به این صورت ثبت می‌گردد. کالای د

قیمت تمام شده، صورت سود و زیان پایان نامه ها و مقالات

دیدگاهتان را بنویسید